Van twee vennootschappen naar één — en omgekeerd: wat zijn de fiscale gevolgen?

I.                    Van twee vennootschappen naar één

Om de een of andere reden heeft u meer dan één vennootschap, maar op dit moment is er geen goede reden meer om die tweede vennootschap te houden, terwijl u er wel extra kosten van administratie en boekhouding voor heeft en het ook fiscaal niet interessant wanneer één van beide vennootschappen verlies lijdt. Dit verlies kan immers niet afgetrokken worden van de winst van de andere vennootschap.

Normaal is de eenvoudigste en fiscaal interessantste werkwijze om de vennootschappen te fusioneren. Er zijn drie mogelijkheden:

• een fusie door overneming (A neemt B over);
• een fusie door oprichting (A en B vormen samen de nieuwe vennootschap C) en;
• een met fusie door overneming gelijkgestelde verrichting, beter bekend als geruisloze fusie (A neemt B over, waarvan ze al 100% van de aandelen bezat).

Een alternatief voor een fusie is dat u uw ene vennootschap al haar activa laat verkopen aan de andere, en daarna vereffent.

U moet als bestuurder van de fusionerende vennootschappen een zgn. fusievoorstel (laten) opstellen, dat gepubliceerd moet worden in het Belgisch Staatsblad. Bij een geruisloze fusie mag dit voorstel voor beide vennootschappen inhoudelijk hetzelfde zijn. Bij een fusie door overneming of oprichting moet u in principe ook nog een fusieverslag opstellen, dat moet worden goedgekeurd door een bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant, bij een geruisloze fusie niet. Tot slot moeten de algemene vergaderingen van beide vennootschappen de fusie met een 3/4-meerderheid goedkeuren voor een notaris.

Een fusie is in principe fiscaal neutraal (art. 211-213 WIB 92). Dit betekent dat de meerwaarden op bv. gebouwen, machines e.d. die naar aanleiding van de fusie worden vastgesteld, niet worden belast, en dat de fusievennootschap verder afschrijft op de boekwaarde van de overgegane activa. Ook de termijnen voor bv. de liquidatiereserve en de VVPR-bis of de gespreide taxatie van meerwaarden lopen gewoon door. Een voetnoot is misschien dat de fusievennootschap de overgedragen fiscale verliezen en overgedragen dbi-aftrek van de fusionerende slechts beperkt kan overnemen, omdat de aftrek ervan beperkt wordt in verhouding tot de zgn. fiscale nettowaarde van beide vennootschappen (art. 203, § 2 WIB 92).

Een fusie is niet fiscaal neutraal als het hoofddoel is om belastingen te ontduiken of te ontwijken (art. 183bis WIB 92). De fiscus moet bewijzen dat dit het geval is. Het volstaat niet dat hij aantoont dat u met de vennootschap die uit de fusie ontstaat minder belastingen betaalt dan met twee vennootschappen. Zorg ervoor dat u voor de fusie zakelijke overwegingen, zoals herstructurering of rationalisering van de activiteiten van de betrokken vennootschappen kunt aantonen, want anders wordt tot bewijs van het tegendeel, vermoed dat ze belastingfraude of belastingontwijking als hoofddoel of een van de hoofddoelen heeft.

Wilt u zeker zijn van de fiscale neutraliteit, dan kunt u daarover een ruling vragen.

Wanneer u niet kiest voor een fusie, maar de ene vennootschap activa laat verkopen en dan vereffent, moet die vennootschap belasting betalen op de meerwaarden die ze daarbij realiseert, en moet op de uitkering bij de vereffening van andere reserves dan liquidatiereserves ook nog eens 30% roerende voorheffing worden ingehouden.

De vennootschap die de activa heeft gekocht kan ze dan wel afschrijven op de aankoopprijs, ze moet dus niet verder afschrijven op de boekwaarde. Daarom kan het eventueel in specifieke omstandigheden een herstructurering via een verkoop en vereffening interessanter zijn dan een fusie. Dit moet u met uw accountant bekijken.

Een fusie is ook voor btw en registratierechten neutraal. Dat wil zeggen dat er geen btw of registratierecht verschuldigd is op de overdracht van roerende en onroerende goederen naar de fusievennootschap. Bij een verkoop van activa van de ene vennootschap aan de andere is dat wel het geval.

II.                  Van één vennootschap naar twee

U heeft één vennootschap met momenteel al meerdere verschillende activiteiten of bent van plan om naast de huidige activiteit nog een tweede te beginnen. U zou de activiteiten graag uit elkaar houden of u heeft in uw vennootschap vastgoed dat u in een aparte vennootschap zou willen onderbrengen.

Wil u een volledig nieuwe activiteit beginnen, dan richt u een nieuwe vennootschap op. Wilt u een bestaande activiteit of het vastgoed van uw huidige vennootschap in een andere vennootschap onderbrengen, dan kunt u dat doen door uw vennootschap te splitsen. Normaal kiest u het beste voor een zgn. partiële in plaats van een volledige splitsing, omdat de partieel gesplitste vennootschap blijft bestaan en slechts een deel van haar vermogen wordt overgenomen door een andere vennootschap. Een eventueel alternatief voor een splitsing is dat uw vennootschap activa van de tweede activiteit of vastgoed verkoopt aan een nieuw opgerichte vennootschap.

Voor de oprichting van een nieuwe BV of NV moet u naar de notaris, een nieuwe VOF of Comm.V kunt u onderhands oprichten. De procedure voor een (partiële) splitsing is gelijkaardig aan die voor een fusie. Zo moet o.a. het bestuursorgaan een verslag opstellen en een staat opmaken van de activa en de passiva, een bedrijfsrevisor of een externe accountant moet een waardering opstellen,

Richt u een nieuwe vennootschap op met enkel een inbreng in geld, dan komen alle dividenden in principe in aanmerking voor de VVPR-bis, en kan de inbreng door andere personen dan de bestuurders recht geven op een belastingvermindering voor de inbrengers van 30% of 45% van de inbreng. Splitst u de vennootschap, dan is dit onder dezelfde voorwaarde als een fusie fiscaal neutraal (art. 211-213 WIB 92). In principe geldt ook dezelfde beperking van de aftrek van verliezen en overgedragen dbi-aftrek, maar als er wordt afgesplitst naar een nieuwe vennootschap, heeft die beperking geen effect. De resultaten van de nieuwe vennootschap worden afzonderlijk belast. Verliezen van de ene vennootschap zijn niet aftrekbaar van de winsten van de andere vennootschap.

Een nieuwe vennootschap oprichten die activa van uw bestaande vennootschap koopt, is normaal fiscaal niet interessant, omdat uw bestaande vennootschap belastingen moet betalen op de meerwaarde. De nieuwe vennootschap kan dan wel afschrijven op de prijs die ze ervoor betaalt in plaats van verder op de boekwaarde. Of dit interessanter is dan een splitsing moet u op basis van de concrete gegevens laten berekenen.

Een splitsing is in principe zoals een fusie ook fiscaal neutraal voor de btw en de registratierechten. Bij een verkoop van activa door uw vennootschap moet er wel btw en eventueel registratierecht worden betaald.